Iz Štampe Je Izašao Nagrađeni Roman ”Svijanje Zjala” Autora Dr Miomira Milinkovića

TINEJDžERSKA ODISEJA

U našoj savremenoj književnosti Miomir Milinković je poznat i priznat kao pesnik, pripovedač i romanopisac

za decu i odrasle, a u nauci o književnosti kao vrlo autoritativan hermeneutičar, istoričar, teoretičar i

antologičar. Njegovo književno i naučno stvaralaštvo je žanrovski bogato i raznovrsno, a pri tom vrlo uvaženo i prihvaćeno ne samo od strane čitalaca već i uže stručne

javnosti.

Ovoga puta Milinković se predstavlja novim romanom za decu i mlade, Svijanje zjala, koji se bavi tematikom

iz života adolescenata, njihovim sudbinama, razvojem i životnim stasavanjem, punim raznih neočekivanih obrta, dramskih, etičkih i psiholoških. Govoreći u prvom licu množine, narator se zapravo poistovećuje sa ostalim protagonistima, odnosno školarcima, čije su storije vrlo uzbudljive i intrigantne, svaka na svoj način.

Roman je komponovan od više idejno-tematskih celina, koje se međusobno dopunjuju i nadovezuju jedna na drugu. Pripovedanje je dinamično i jezgrovito, pre svega,

fokusirano na osnovnu fabulu i temu, koja obrađuje život mladih ljudi i doba njihovog školovanja u nekadašnjoj učiteljskoj školi za vreme sedamdesetih godina prošlog veka. Pisac znalački opisuje likove u fizičkom i psihološkom smislu, osvetljavajući njihove portrete i karaktere takoreći do tančina. Takvim postupkom postiže

se uverljivost i autentičnost naracije, koja je dramski upečatljiva, zanimljiva i po mnogo čemu uzbudljiva.

Britkim i učestalim dijalozima, bez suvišnih opisa i digresija, Milinković obezbeđuje snagu, izvornost i dinamičnost pripovedanja, čija događajnost se uglavnom

odvija u školskim prostorijama i bližoj okolini jednog grada u unutrašnjpsti Srbije („Izlet“). U tom smislu izuzetak je jedino epizoda o poseti kulturno-istorijskim

spomenicima i svetinjama na Kosovu i Metohiji, pri čemu dominiraju elementi pouke, rodoljublja i istorijske samosvesti (Kosovski boj). Razne dogodovštine, humorne

situacije, zapleti i peripetije iz svakodnevnog školskog života opisani su vrlo nadahnuto i empirijski autentično, budući da je sam autor (verovatno) prikazao mnoge detalje

i epizode iz ličnog školskog života, ili iz druge perspektive, odnosno iz vremena koje je decenijama proveo sa one strane katedre kao dugogodišnji prosvetni radnik i

univerzitetski profesor.

Etička, emotivna i psihološka stanja mladih prikazana su vrlo precizno i u skladu sa tadašnjim vremenom,

odnosno pratećim hronotopom koji minuciozno skicira naš mentalitet, dramu i životnu sudbinu. Mladalački predeli snova i stvarnosti ovaploćeni su sa puno entuzijazma i moralne zrelosti, čime se usložnjava i posebno obogaćuje tipologija i tematika savremenih romana za decu i omladinu. Drama odrastanja i sazrevanja, mladalačko

traženje ravnopravnosti u porodici, školi i društvu, kao i izraziti prikaz savremenogživota čine bitne semantičke i idejno-tematske okosnice ovog značajnog romana, koji još

jednom potvrđuje stvaralačku neposustalost i umetnički kvalitet proznih ostvarenja Miomira Milinkovića.

Dr Milutin Đuričković

ROMAN O MLADIMA

Miomir Milinković: Svijanje Zjala, roman

Roman Miomira Milinkovića Svijanje Zjala pripada

književnim tvorevinama koje čine prelaznu romanesknu

formu između literature za decu i odrasle. On pripada

žanru omladinskog romana, kojem pripada, recimo i slavni

roman Hajduci Branislava Nušića. To već implicira da u

ovom žanru ima i izuzetno vrednih dela.

Roman ima simbolični naslov koji znatno određuje

njegovu. dominantnu temu. U središtu romana su učenici

jedne učiteljske škole u unutrašnjosti Srbije a tu su i

njihovi profesori. Pisac prati živote glavnih junaka

– događaje u školi, na časovima, njihova zaljubljivanja,

strasti, osećanja, doživljaje, putovanja i druge aktivnosti.

Godine su sedamdesete, vek je dvadeseti; nema kompjutera,

mobilnih telefona, poruka, interneta. Ima života u rela-

tivno patrijarhalnoj sredini, preispitivanja i mladalačke

distance prema sredini, pa i oficijelnim vrednostima.

Događaji u romanu su dati kroz postupke likova i

preko zbivanja. Likovi učenika i profesora su akteri

radnje – karakterološki su izdifirencirani. Tu je, dakako,

i sredina – školska i gradska, odnosno okruženje. Sve se

dešava u realnom društvenom kontekstu, a prisutna je,

svakako, i svest o nacionalno-političkom trenutku. To se

lepo vidi iz epizoda koje opisuju putovanje na Kosmet i u

Makedoniju.

I inače, sižejni tok romana građen je preko niza

epizoda i linearnog toka događaja, ali je usmeren i na

introspekciju junaka i njihov unutrašnji život. Likovi

Miomira Milinkovića su karakterološki izdiferenci-

rani, ufunkciji su radnje romana; u stalnoj su komunikaciji

sa drugovima, prijateljima, nastavnicima, prostorom u

kojem žive i u kojem se kreću – škola, grad, ekskurzije,

izleti i socio-kulturno okruženje.

U romanu do punog izražaja dolazi skeptičan od-

nos prema kodifikovanim društvenim stereotipima o

nepogrešivosti nastavnika, pedagoških vrednosti, a u

podtekstu svega su potraga za sopstvenim identitetom i

preispitivanje.

Roman Miomira Milinkovića Svijanje Zjala pisan je

veoma lepim jezikom, leksički izuzetno bogatim; radnja i

događaji u njemu su motivisani i dinamičnii; likovi su

karakterološki izdiferencirani. Milinković sugestivno

pripoveda, ničega u ovom romanu nema stereotipnog.

Njegovo objavljivanje značajno će obogatiti literaturu koja

govori o mladima. To je roman o mladima za mlade koji sa

zanimanjem mogu čitati i čitaoci drugih uzrasta.

Prof. dr Tiodor Rosić